Nowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia w sprawie zasiedzenia służebności przesyłu

 

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia istotnie zmienia praktykę oceny zasiedzenia służebności przesyłu, w szczególności w sprawach dotyczących słupów energetycznych i innych urządzeń przesyłowych posadowionych na cudzych nieruchomościach. Orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla właścicieli gruntów, na których od dziesięcioleci znajdują się linie energetyczne, często bez jakiejkolwiek umowy i bez wynagrodzenia.

 

Czego dotyczył wyrok TK?

 

Trybunał Konstytucyjny badał konstytucyjność przepisów i praktyki orzeczniczej, które dopuszczały zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstw energetycznych, także w odniesieniu do okresów sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu, tj. sprzed 3 sierpnia 2008 r.

 

W praktyce oznaczało to, że przedsiębiorstwa przesyłowe mogły powoływać się na wieloletnie korzystanie z nieruchomości (np. utrzymywanie słupów energetycznych), aby twierdzić, że doszło do zasiedzenia prawa – bez zawierania umowy i bez zapłaty jakiegokolwiek wynagrodzenia właścicielowi gruntu.

 

Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego

 

Trybunał Konstytucyjny zakwestionował automatyzm, z jakim przyjmowano możliwość zasiedzenia tego rodzaju służebności. W ocenie TK, praktyka ta prowadziła do nadmiernego ograniczenia prawa własności, naruszając konstytucyjne standardy ochrony majątkowej.

 

TK podkreślił, że:

  • prawo własności nie może być ograniczane w sposób dorozumiany i nieproporcjonalny,
  • samo istnienie urządzeń przesyłowych (np. słupów energetycznych) nie przesądza jeszcze o istnieniu posiadania prowadzącego do zasiedzenia,
  • konieczna jest rzeczywista, świadoma i długotrwała ingerencja w cudze prawo własności, oceniana indywidualnie w każdej sprawie.

 

Znaczenie wyroku dla spraw dotyczących słupów energetycznych

 

Wyrok ma szczególne znaczenie dla właścicieli nieruchomości obciążonych słupami energetycznymi, liniami wysokiego napięcia oraz innymi elementami infrastruktury przesyłowej, które zostały posadowione kilkadziesiąt lat temu – często jeszcze w okresie PRL.

 

Po wyroku TK argument przedsiębiorstw energetycznych, że „służebność została zasiedziana”, nie może być przyjmowany automatycznie. Sądy powinny każdorazowo badać:

 

  • czy i od kiedy przedsiębiorstwo faktycznie wykonywało władztwo odpowiadające treści służebności,
  • czy właściciel nieruchomości miał realną możliwość sprzeciwu,
  • czy doszło do nieproporcjonalnego naruszenia prawa własności.

 

Czy wyrok TK blokuje zasiedzenie służebności przesyłu?

 

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyklucza całkowicie możliwości zasiedzenia służebności przesyłu lub służebności gruntowej o podobnej treści. Zmienia jednak punkt ciężkości postępowania dowodowego.

 

Po 2 grudnia to nie właściciel nieruchomości musi udowadniać, że zasiedzenie nie nastąpiło. To przedsiębiorstwo przesyłowe powinno wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki zasiedzenia, bez naruszenia konstytucyjnych gwarancji ochrony własności.

 

Co mogą zrobić właściciele nieruchomości?

Właściciele gruntów, na których znajdują się słupy energetyczne lub linie przesyłowe, powinni rozważyć:

  • analizę, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście może skutecznie powołać się na zasiedzenie,
  • wystąpienie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
  • dochodzenie roszczeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
  • obronę przed wnioskami o stwierdzenie zasiedzenia, powołując się na standard konstytucyjny wskazany przez TK.

 

Podsumowanie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia stanowi istotny sygnał dla sądów powszechnych, że ochrona prawa własności nie może ustępować interesom przedsiębiorstw przesyłowych w sposób automatyczny. W sprawach dotyczących słupów energetycznych i zasiedzenia służebności przesyłu oznacza to realne wzmocnienie pozycji właścicieli nieruchomości.

 

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy – zarówno stanu faktycznego, jak i historii posadowienia urządzeń.

 

Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie słupów energetycznych, służebności przesyłu lub zasiedzenia nieruchomości w okolicach Bielska-Białej, Skoczowa lub Cieszyna, zapraszam do kontaktu: dopytajprawnika.pl/kontakt.