Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką na nowych zasadach?
Aby złożyć wniosek o upadłość konsumencką na nowych zasadach, trzeba przygotować urzędowy formularz oraz komplet danych o długach, majątku, dochodach i kosztach utrzymania, a następnie złożyć wniosek do sądu upadłościowego właściwego dla miejsca zamieszkania. W praktyce o powodzeniu decydują: rzetelna lista wierzycieli, spójne uzasadnienie niewypłacalności i unikanie typowych błędów formalnych (braków, sprzeczności, pominiętych długów).
Chcesz oddłużenia w upadłości konsumenckiej? Zobacz, co przygotować, jak opisać niewypłacalność i jak bezpiecznie przejść procedurę od wniosku do oddłużenia.
1) Jakie warunki trzeba spełnić, aby ogłosić upadłość konsumencką?
Niewypłacalność – co to znaczy „po ludzku”
W upadłości konsumenckiej kluczowe jest wykazanie niewypłacalności, czyli trwałej niemożności regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. „Trwałej” nie należy mylić z „do końca życia” – chodzi o to, że problem nie jest jednorazowym opóźnieniem, ale stanem utrzymującym się i realnie nierokującym szybkiej poprawy przy aktualnych dochodach i kosztach życia.
Jeżeli wniosek ma być przekonujący, musisz odejść od ogólników typu „mam dużo długów”. Sąd patrzy na konkret: od kiedy powstały zaległości, jakie są ich źródła, co było przyczyną utraty płynności (choroba, utrata pracy, rozwód, skok kosztów życia, zdarzenie losowe), jakie działania próbowałeś podjąć (ugody, restrukturyzacja, dodatkowa praca, sprzedaż zbędnych rzeczy) i dlaczego to nie zadziałało.
„Nowe zasady” – dlaczego dziś wniosek wygląda inaczej niż kiedyś
W praktyce hasło „nowe zasady” odnosi się do dwóch obszarów: podejścia sądów do oceny zachowania dłużnika oraz do cyfryzacji postępowań (KRZ). Dla dłużnika oznacza to jedno: formalności i spójność danych są ważniejsze niż kiedykolwiek, a ocena „dlaczego doszło do niewypłacalności” często wpływa na późniejszy etap planu spłaty, a nie tylko na sam start postępowania.
Co najczęściej „wywraca” sprawę już na początku
- braki formalne (np. brak opłaty, podpisu, załączników, nieczytelne skany),
- niepełna lista wierzycieli (pominięte chwilówki, zaległości abonamentowe, koszty egzekucji),
- sprzeczności w danych (inne kwoty w tabeli i w uzasadnieniu, inne daty, niezgodny stan rodzinny/dochody),
- zatajanie majątku lub czynności majątkowych (sprzedaż/darowizny „tuż przed” bez wyjaśnienia),
- uzasadnienie bez osi czasu – opisane emocjonalnie, ale bez faktów i dat.
2) Krok po kroku: jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
Poniższa kolejność jest praktyczna: minimalizuje liczbę wezwań do uzupełnień i ryzyko zwrotu wniosku.
- Ustal, czy upadłość to właściwe narzędzie.
Jeżeli masz jednego wierzyciela i krótkie opóźnienie, czasem wystarczy ugoda. Jeżeli masz wielu wierzycieli, egzekucje i brak realnej perspektywy spłaty – wniosek o upadłość zwykle jest rozsądnym scenariuszem do rozważenia. - Zrób pełny spis długów (nawet „drobnych”).
Przygotuj listę wierzycieli z kwotami (kapitał, odsetki, koszty), datą wymagalności i informacją o egzekucji. Jeżeli był przelew wierzytelności (cesja), zanotuj aktualnego wierzyciela. - Zbierz dokumenty potwierdzające długi i egzekucje.
Umowy, wypowiedzenia, wezwania do zapłaty, nakazy zapłaty/wyroki, tytuły wykonawcze, pisma od komornika, zawiadomienia o cesji, harmonogramy spłat, zestawienia zaległości. - Spisz majątek (bez „skrótów myślowych”).
Nieruchomości, samochód, konta, wartościowe przedmioty, udziały, wierzytelności, sprzęt w leasingu. Lepiej podać uczciwą orientacyjną wartość niż „0”, jeśli da się to łatwo zakwestionować. - Policz dochody i koszty utrzymania.
Sąd i syndyk będą oceniać możliwości zarobkowe i konieczne koszty życia (Twoje i osób na utrzymaniu). To podstawa dla planu spłaty. - Ułóż oś czasu niewypłacalności.
Kiedy zaczęły się zaległości? Co się wtedy stało? Jakie były próby ratowania sytuacji? Od kiedy w praktyce nie regulujesz zobowiązań? - Wypełnij urzędowy formularz wniosku.
Wniosek o upadłość konsumencką składa się na formularzu. Wypełniaj pola konkretnie: dane, kwoty, daty, krótko, ale kompletnie. - Dołącz załączniki i opłać wniosek.
Opłata sądowa jest stała i niska, ale jej brak wstrzymuje bieg sprawy. Załącz dokumenty potwierdzające to, co opisujesz. - Złóż wniosek do właściwego sądu upadłościowego.
Co do zasady jest to sąd rejonowy (wydział gospodarczy ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych) właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika. Nie każdy sąd rejonowy ma taki wydział, dlatego właściwość warto sprawdzić przed złożeniem. - Odpowiadaj na wezwania sądu w terminie.
Wezwania do uzupełnień są normalne. Problemem jest brak reakcji albo uzupełnienia „na pół strony bez konkretów”.
KRZ i forma złożenia wniosku – praktyczna uwaga
W praktyce wniosek bywa składany papierowo do sądu, ale system KRZ (Krajowy Rejestr Zadłużonych) jest istotny w obiegu spraw upadłościowych i w toku postępowania możesz spotkać się z komunikacją i czynnościami realizowanymi przez KRZ. Jeżeli planujesz działać elektronicznie, zadbaj o możliwość logowania i podpisywania (np. profil zaufany/podpis).
Najczęstsze błędy przy składaniu wniosku
- pominięty wierzyciel lub błędny wierzyciel po cesji,
- kwoty „z głowy” bez wskazania źródła i dat,
- brak danych o egzekucjach (komornik, sygnatura, koszty),
- niespójne uzasadnienie (inne daty i przyczyny niż wynikające z dokumentów),
- zaniżanie/zawyżanie wartości majątku bez minimalnego uzasadnienia,
- brak informacji o czynnościach majątkowych (sprzedaż, darowizny, rozporządzenia majątkiem).
3) Co powinien zawierać wniosek o upadłość konsumencką?
Dane dłużnika
Dane identyfikacyjne muszą być zgodne z dokumentami. Jeśli masz adres zamieszkania i korespondencyjny – rozdziel je wyraźnie. Jeśli pracujesz za granicą, opisz, gdzie jest Twoje centrum życiowe i dlaczego wniosek składasz w Polsce.
Lista wierzycieli i długów
To najważniejszy załącznik praktyczny. Dobra lista odpowiada na pytania: kto, ile, z czego, od kiedy, czy jest egzekucja i czy dług jest zabezpieczony. Przy większej liczbie wierzycieli warto załączyć tabelę.
| Wierzyciel | Podstawa długu | Kwota (kapitał/odsetki/koszty) | Wymagalność | Egzekucja (komornik/sygn.) | Zabezpieczenie |
|---|---|---|---|---|---|
| Bank / firma / osoba | umowa / faktura / wyrok | kwota | data | tak/nie | hipoteka/zastaw/brak |
Spis majątku
Majątek to nie tylko nieruchomość. Wpisz konta, samochód, wartościowe rzeczy, udziały, wierzytelności. Jeżeli czegoś nie ujawnisz, problem zwykle wraca później – i to w sposób kosztowny (opóźnienia, spory, ryzyko negatywnej oceny współpracy).
| Składnik | Opis | Szacunkowa wartość | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Nieruchomość | adres, udział, KW | kwota | hipoteka, współwłasność, zamieszkiwanie |
| Samochód | marka/model/rocznik | kwota | leasing, współwłasność |
| Konta i środki | bank, rodzaj rachunku | kwota | zajęcie komornicze |
| Inne | udziały, wierzytelności, wartościowe rzeczy | kwota | istotne okoliczności |
Uzasadnienie – jak napisać je tak, żeby było „procesowe”, a nie emocjonalne
Uzasadnienie powinno być spójne i oparte na faktach, które da się choćby w minimalnym stopniu udokumentować. Dobrze działa układ:
- Stan wyjściowy – kiedy i jak długi były spłacane, jakie były dochody.
- Przyczyna utraty płynności – jedno lub kilka zdarzeń, daty, konsekwencje.
- Moment „załamania” – od kiedy zaległości stały się trwałe, co się nawarstwiało.
- Próby ratowania sytuacji – ugody, negocjacje, restrukturyzacje, dodatkowa praca, sprzedaż rzeczy.
- Stan obecny – bilans dochodów i koniecznych kosztów utrzymania, brak realnej możliwości samodzielnej spłaty.
Jeżeli przyczyną była choroba, wypadek, pogorszenie stanu zdrowia, przemoc lub inne trudne okoliczności – opisz je rzeczowo i pokaż, jak przełożyły się na niewypłacalność (spadek dochodu, wzrost kosztów, brak możliwości pracy). Same stwierdzenia bez związku przyczynowego zwykle nie przekonują.
4) Koszty postępowania – ile to kosztuje?
Opłata sądowa od wniosku
Opłata od wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wynosi 30 zł. Jeżeli działasz przez pełnomocnika, zwykle dochodzi opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
Wynagrodzenie syndyka i koszty w toku sprawy
Opłata 30 zł to tylko start. W toku postępowania pojawiają się koszty i wynagrodzenie syndyka, a ich rozliczenie zależy od przebiegu sprawy i masy upadłości. Jeżeli jest majątek do likwidacji (np. samochód, nieruchomość), koszty zwykle pokrywane są z masy. Jeżeli majątku nie ma, postępowanie nadal może być prowadzone, ale tym bardziej liczy się poprawność wniosku i współpraca (brak współpracy potrafi „zabić” sprawę).
Koszt pomocy prawnej
Prawnik nie jest obowiązkowy, ale w sprawach z hipoteką, współwłasnością, licznymi wierzycielami, pracą za granicą, skomplikowaną historią egzekucji lub wcześniejszymi decyzjami sądu, profesjonalne przygotowanie dokumentów zwykle oszczędza czas i ogranicza ryzyko błędów, które później są trudne do odkręcenia.
5) Skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej w praktyce
Egzekucje i windykacja
Po ogłoszeniu upadłości ciężar dochodzenia roszczeń przenosi się do postępowania upadłościowego: wierzyciele zgłaszają wierzytelności, a egzekucje indywidualne co do zasady tracą podstawowe znaczenie. Dłużnik zyskuje „porządek proceduralny”, ale w zamian ma obowiązek pełnej transparentności i współpracy.
Majątek i rola syndyka
Majątek (z wyjątkami ustawowymi) wchodzi do masy upadłościowej, a zarząd nad nim sprawuje syndyk. Syndyk ustala skład masy, zabezpiecza ją, a następnie podejmuje czynności zmierzające do spieniężenia i podziału środków.
Plan spłaty i oddłużenie
Zakończenie postępowania w praktyce często prowadzi do ustalenia planu spłaty wierzycieli. Sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe i konieczne koszty utrzymania. Po prawidłowym wykonaniu planu możliwe jest umorzenie pozostałych zobowiązań – w granicach dopuszczalnych przez przepisy.
Które długi nie znikają automatycznie
Upadłość konsumencka nie jest „gumką do wszystkiego”. Niektóre kategorie zobowiązań co do zasady nie podlegają umorzeniu (klasyczny przykład to alimenty). Jeżeli masz takie zobowiązania, strategię trzeba ułożyć tak, aby po upadłości nie zostać z nierozwiązanym, kluczowym problemem.
6) Upadłość konsumencka a mieszkanie/dom – co realnie może się wydarzyć?
Najbardziej wrażliwy temat to nieruchomość. Co do zasady, jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, syndyk może dążyć do jego sprzedaży, a z uzyskanej sumy zaspokajani są wierzyciele. Jeżeli nieruchomość jest obciążona hipoteką albo jest współwłasnością, analiza dokumentów jest konieczna – tu intuicja często myli.
Środki na potrzeby mieszkaniowe po sprzedaży
Prawo przewiduje mechanizm ochronny: z sumy uzyskanej ze sprzedaży lokalu/domu można wydzielić upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości, co do zasady za okres od 12 do 24 miesięcy (w zależności od sytuacji). To nie jest „automatyczne”, tylko wymaga właściwego podejścia w sprawie i realnego uzasadnienia potrzeb mieszkaniowych.
Jeżeli masz nieruchomość – co przygotować przed złożeniem wniosku
- odpis z księgi wieczystej i informacje o hipotece,
- orientacyjną wartość rynkową (porównania ogłoszeń, ewentualnie wycena),
- opis sytuacji rodzinnej i potrzeb mieszkaniowych (dzieci, stan zdrowia, opieka),
- realistyczny plan „co dalej” (koszt najmu w okolicy, wsparcie rodziny, alternatywy).
7) Co zrobić, gdy sąd oddalił wniosek o upadłość konsumencką?
Oddalenie wniosku to sygnał, że trzeba wrócić do podstaw: dlaczego sąd tak zdecydował. Bez uzasadnienia nie da się sensownie planować kolejnego kroku. Najczęściej przyczyny mieszczą się w jednej z trzech grup: formalne braki, brak niewypłacalności w świetle danych albo problem właściwości sądu.
Braki formalne i sprzeczności
Jeżeli problemem były braki lub sprzeczności (np. niepełna lista wierzycieli, brak dokumentów, błędne kwoty), często bardziej opłaca się przygotować poprawiony, kompletny wniosek niż prowadzić spór „dla zasady”. Każdy przypadek trzeba ocenić pod kątem terminów i treści postanowienia.
Wątpliwości co do niewypłacalności
Jeżeli sąd uznał, że niewypłacalność nie została wykazana, sprawdź, czy to realny brak przesłanki, czy błędne przedstawienie sytuacji: pominięte koszty utrzymania, błędnie policzony dochód, niewykazane egzekucje, brak osi czasu.
Środek zaskarżenia lub ponowny wniosek
W zależności od podstaw oddalenia i treści postanowienia możliwe jest wniesienie środka zaskarżenia (np. zażalenia) albo złożenie ponownego wniosku po usunięciu braków. Decyzja powinna wynikać z analizy uzasadnienia i ryzyk, a nie z samego „odruchu”.
Alternatywy, gdy upadłość nie jest najlepszym rozwiązaniem
- ugody i rozłożenie na raty (szczególnie przy mniejszej liczbie wierzycieli),
- negocjacje z bankiem / restrukturyzacja zadłużenia,
- analiza egzekucji (koszty, zajęcia, możliwe ograniczenia),
- weryfikacja tytułów i terminów (w tym przedawnienia, gdzie ma to zastosowanie).
FAQ – 7 pytań, które padają najczęściej
Czy każdy może ogłosić upadłość konsumencką?
Nie. Upadłość konsumencka jest dla osoby fizycznej, która jest niewypłacalna (trwale nie reguluje wymagalnych zobowiązań). Jeżeli z danych wynika realna możliwość spłaty długów w przewidywalnym czasie, sąd może nie uwzględnić wniosku.
Ile trwa postępowanie upadłościowe?
To zależy od obciążenia sądu, liczby wierzycieli, tego czy jest majątek do likwidacji (np. nieruchomość) oraz jakości wniosku. Najczęściej wydłużają je braki formalne, niepełna lista wierzycieli i spory co do majątku lub zabezpieczeń (np. hipoteki).
Czy po ogłoszeniu upadłości znikają wszystkie długi?
Nie wszystkie. Umorzeniu co do zasady podlegają zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości, ale są kategorie długów, które z reguły nie podlegają umorzeniu (np. alimenty). Dodatkowo zatajenie wierzyciela albo majątku może mieć bardzo niekorzystne skutki procesowe.
Co się stanie z moim majątkiem po ogłoszeniu upadłości?
Co do zasady majątek wchodzi do masy upadłościowej, a zarząd nad nim sprawuje syndyk. Syndyk ustala skład masy i podejmuje czynności zmierzające do jej spieniężenia oraz podziału środków między wierzycieli. Ustawowe wyjątki dotyczą m.in. niektórych rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania.
Czy mogę złożyć wniosek o upadłość, jeśli pracuję za granicą?
Czasem tak, ale trzeba wykazać, że Twoje centrum życiowe (najsilniejsze powiązania osobiste i majątkowe) jest w Polsce. Sam fakt pracy za granicą nie przesądza sprawy, natomiast wniosek powinien jasno wyjaśniać, dlaczego właściwy jest sąd w Polsce.
Czy muszę mieć prawnika, aby złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
Nie ma takiego obowiązku. W praktyce profesjonalna pomoc jest szczególnie przydatna, gdy jest wielu wierzycieli, są egzekucje, hipoteka, współwłasność, praca za granicą albo wcześniejsze postępowania/odmowy – bo wtedy rośnie ryzyko błędów formalnych i niekorzystnych konsekwencji w dalszym toku sprawy.
Jak wygląda plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej?
Plan spłaty ustala sąd, biorąc pod uwagę Twoje możliwości zarobkowe oraz konieczne koszty utrzymania (Twoje i osób na utrzymaniu). W zależności od okoliczności sprawy plan może być krótszy albo dłuższy. Po prawidłowym wykonaniu planu możliwe jest umorzenie pozostałych zobowiązań, które podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej.
Chcesz złożyć wniosek bez ryzyka typowych błędów?
W upadłości konsumenckiej jeden pominięty wierzyciel, niespójna tabela długów albo źle opisana przyczyna niewypłacalności potrafią realnie opóźnić sprawę lub wygenerować problemy na etapie syndyka i planu spłaty. Jeśli chcesz, przeanalizujemy dokumenty, wskażemy ryzyka (zwłaszcza przy nieruchomości/hipotece), przygotujemy wniosek albo poprowadzimy sprawę. Możesz też zdalnie zlecić przygotowanie wniosku lub niezobowiązująco zapytać o wycenę.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.
