1) Podstawa prawna: dwa filary – ustawa i Kodeks cywilny

Zasady postępowania z „rzeczami znalezionymi” wynikają przede wszystkim z ustawy o rzeczach znalezionych (procedura: zawiadomienie, oddanie rzeczy, rola starosty i zarządcy budynku/transportu) oraz z Kodeksu cywilnego (skutek upływu terminów – kiedy rzecz może stać się własnością znalazcy albo Skarbu Państwa, a także reguły związane ze znaleźnym).

 

Uwaga praktyczna: w obrocie często funkcjonuje potoczne określenie „biuro rzeczy znalezionych”. Formalnie kluczowa jest rola starosty (a w pewnych sytuacjach – zarządcy budynku/środka transportu oraz Policji).

 

2) Co zmienia się w 2026 r. i dlaczego to ma znaczenie

W 2026 r. podpisano nowelizację przepisów o rzeczach znalezionych. Z założenia ma ona „odciążyć” administrację i doprecyzować procedury, ale dla znalazcy i osoby poszukującej zguby najważniejsze są konkretne, codzienne konsekwencje.

 

2.1. Właściwy starosta: liczy się miejsce znalezienia

Po zmianach postępowanie poszukiwawcze ma prowadzić starosta właściwy ze względu na miejsce znalezienia rzeczy (a nie – jak bywało interpretowane – alternatywnie według miejsca zamieszkania znalazcy).

 

Jednocześnie praktyka ma pozostać wygodna: jeśli oddasz rzecz „u siebie”, starosta „miejscowy dla znalazcy” może działać jako pośrednik i przekazać sprawę do starosty właściwego według miejsca znalezienia.

 

2.2. Wyższy próg dla znalezionej gotówki – koniec sztywnej kwoty 100 zł

Dotychczas często pojawiała się sztywna granica 100 zł. Nowelizacja przewiduje mechanizm waloryzacji: próg ma wynosić 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

 

To ważne także „życiowo”: znalezienie drobnej kwoty nie powinno automatycznie uruchamiać ciężkiej procedury administracyjnej, natomiast większa kwota – już tak.

 

2.3. Dokumenty z danymi osobowymi: szczególny tryb i finalne zniszczenie, gdy nie da się ustalić uprawnionego

Najbardziej wrażliwy obszar to dokumenty zawierające dane osobowe. Nowe przepisy wprowadzają szczególny tryb – co do zasady: przekazanie do właściwego starosty, czynności poszukiwawcze, a jeśli bezskuteczne – zniszczenie dokumentu.

Ten kierunek ma ograniczać ryzyka nadużyć (np. pozostawania dokumentów w obrocie „magazynowym” bez realnej szansy zwrotu) i wzmacniać ochronę danych.

 

2.4. Rzeczy znalezione w budynkach publicznych i transporcie: więcej czasu „na miejscu”, potem starosta

Jeśli coś znajdziesz w urzędzie, galerii, szkole, przychodni, na dworcu albo w autobusie/pociągu – standardowo oddajesz rzecz zarządcy.

Po zmianach zarządca ma w pierwszej kolejności próbować oddać rzecz osobie uprawnionej, a jeżeli to niemożliwe – zamieścić ogłoszenie na stronie internetowej (jeśli ją prowadzi) i dopiero po upływie 30 dni przekazać rzecz staroście.

 

2.5. Krótsze terminy odbioru rzeczy (Kodeks cywilny)

Nowelizacja skraca terminy „na odebranie” rzeczy przez uprawnionego: do 6 miesięcy, gdy dana osoba została imiennie wezwana, oraz do 1 roku, gdy osoba uprawniona jest nieznana (i wezwanie następuje w trybie ogłoszeń).

Po bezskutecznym upływie terminu rzecz może stać się własnością znalazcy (albo Skarbu Państwa – w przypadku zabytków i materiałów archiwalnych), z wyjątkami opisanymi niżej.

 

2.6. Klucze, karty dostępu, piloty i dokumenty z danymi osobowymi: wyjątek od „przejścia na znalazcę”

To ważna i często pomijana zmiana: rzeczy umożliwiające dostęp do pomieszczeń/pojazdów (np. klucze, karty dostępu, piloty) oraz dokumenty zawierające dane osobowe po upływie terminów nie mają „przechodzić” na znalazcę, tylko stać się własnością powiatu w celu zniszczenia.

 

2.7. Broń, amunicja, materiały wybuchowe i rzeczy niebezpieczne: zgłoszenie Policji

Rzeczy wymagające pozwolenia (w szczególności broń i amunicja) oraz rzeczy niebezpieczne mają być wyłączone z obowiązku przekazania staroście. W praktyce: zawiadom Policję o miejscu, gdzie rzecz się znajduje, a jeśli da się bezpiecznie – postępuj zgodnie z instrukcjami funkcjonariuszy.

 

2.8. Waluta obca: możliwość bezpiecznego przechowania bez „przymusowej zamiany”

Nowelizacja przewiduje możliwość przechowywania znalezionych środków w walucie obcej w kasie pancernej/skrytce sejfowej albo przekazanie na przechowanie bankowi.

 

3) Co robić krok po kroku, gdy znajdziesz cudzą rzecz

Dobra procedura jest nudna – i o to chodzi. Ma zostawić ślad: komu oddałeś rzecz, kiedy, w jakim stanie i na jakiej podstawie.

 

Krok 1: Sprawdź, czy możesz szybko i bezpiecznie ustalić właściciela

Jeśli rzecz ma wyraźne oznaczenia (np. dane kontaktowe), a kontakt nie budzi wątpliwości – zawiadom osobę uprawnioną i umożliw odbiór. Unikaj jednak „szukania właściciela” metodami ryzykownymi dla danych (np. publikacja zdjęcia dokumentu).

 

Krok 2: Ustal miejsce znalezienia – to zwykle determinuje, komu oddajesz rzecz

Jeżeli znalazłeś rzecz w budynku publicznym/pomieszczeniu otwartym dla publiczności albo w środku transportu publicznego – oddaj ją zarządcy (np. obsłudze, ochronie, kierowcy, konduktorowi, punktowi rzeczy znalezionych przewoźnika).

W pozostałych przypadkach – co do zasady – kontaktujesz się ze starostą właściwym (docelowo według miejsca znalezienia).

 

Krok 3: Kategorie „wrażliwe” – dokumenty i rzeczy niebezpieczne

Dokumenty zawierające dane osobowe (np. różnego rodzaju identyfikatory) oraz rzeczy niebezpieczne traktuj priorytetowo: nie zwlekaj, nie „przechowuj w domu na wszelki wypadek”, bo tu ryzyko szkody jest największe.

Jeśli masz wątpliwość, czy dana rzecz podpada pod tryb „policyjny” (broń/amunicja/materiały wybuchowe, realne zagrożenie) – bezpieczniej jest przyjąć wariant ostrożny i skontaktować się z Policją.

 

Krok 4: Dopilnuj potwierdzenia (protokół)

Przy przekazywaniu rzeczy staroście (a w praktyce często i u zarządcy) dopilnuj, aby sporządzono protokół lub inne potwierdzenie przyjęcia. Po zmianach nacisk kładzie się właśnie na protokół i wydanie jego odpisu ,znalazcy.

 

 

 

W przypadku wątpliwości co robić - zapraszam do kontaktu z kancelarią - https://dopytajprawnika.pl/kontakt, zachęcam do zadawania pytań w formie e-porady (e-mail poprzez formularz kontaktowy).